Tất niên là gì? Ý nghĩa và phong tục ăn Tất niên 3 miền chi tiết nhất

Tất niên không chỉ là một bữa tiệc khép lại năm cũ mà còn là nét văn hóa truyền thống sâu sắc, gắn liền với tâm hồn của mỗi người dân Việt Nam. Trong bài viết này, hãy cùng Siêu Thị Điện Máy - Nội Thất Chợ Lớn tìm hiểu tất tần tật tất niên là gì cũng như ý nghĩa, phong tục đặc sắc của ngày Tất niên trên khắp cả nước.

Tất niên là gì, ý nghĩa của tất niên

Tất niên (hay còn gọi là tiệc Tất niên, lễ Tất niên) là một nghi thức văn hóa quan trọng tại Việt Nam. Theo nghĩa Hán Việt, "Tất" có nghĩa là hoàn tất, kết thúc; còn "Niên" có nghĩa là năm. Như vậy, Tất niên chính là buổi lễ đánh dấu việc kết thúc một năm cũ để chuẩn bị bước sang năm mới.

Mâm cúng lễ tất niên càng đầy đặn, đa dạng thì năm mới càng sung túc

Về mặt thời gian, cúng Tất niên thường được tổ chức vào ngày cuối cùng của năm âm lịch (ngày 30 tháng Chạp, hoặc 29 tháng Chạp nếu là năm thiếu). Đây là khoảnh khắc mọi thành viên trong gia đình quây quần bên mâm cơm ấm cúng, cùng nhau nhìn lại những gì đã qua và chào đón những điều tốt đẹp sắp tới.

Tiệc Tất niên không đơn thuần là một bữa ăn thịnh soạn, mà nó mang trong mình nhiều tầng ý nghĩa nhân văn cao cả:

• Gắn kết gia đình: Trong cuộc sống hiện đại hối hả, Tất niên là dịp hiếm hoi để mọi thế hệ trong gia đình tụ họp, chia sẻ những vui buồn, thành bại trong một năm qua.
• Tri ân và tưởng nhớ: Mâm cỗ Tất niên trước hết là để dâng lên ông bà, tổ tiên, bày tỏ lòng thành kính và mời các bậc tiền nhân về ăn Tết cùng con cháu.
• Tổng kết năm cũ, lên kế hoạch cho năm mới: Đây là dịp để mọi người bỏ qua những xích mích, ưu phiền của năm cũ, cùng nhau cầu chúc một năm mới an khang, thịnh vượng.
• Tổng kết hành trình: Đối với doanh nghiệp, Tất niên là cơ hội để vinh danh những cá nhân xuất sắc và thắt chặt tình đoàn kết giữa đồng nghiệp.

Ý nghĩa của việc ăn tất niên hàng năm

Dù cùng chung ý nghĩa, nhưng do sự khác biệt về địa lý và khí hậu, mâm cơm Tất niên ở mỗi miền lại có những nét đặc trưng riêng biệt về ẩm thực.

Hầu hết mâm cỗ cúng cuối năm ở khu vực miền Bắc đều tuân thủ nguyên tắc 4 bát 4 đĩa, tượng trưng cho tứ trụ (gồm năm - tháng - ngày - giờ sinh), bốn mùa (xuân - hạ - thu - đông) và bốn phương (Đông - Tây - Nam - Bắc). Đồng thời, bốn bát còn thường đựng Măng lưỡi lợn hầm chân giò, Chim hầm, Canh bóng bì nấm thả và Miến nấu lòng gà - những món ăn đặc trưng nhất trong ngày Tết miền Bắc.

Không kém cạnh miền Bắc, cỗ cúng tất niên miền Trung cũng rất tươm tất và sung túc, nhất là đầy đủ các món chiên - kho - canh - xào - luộc như cá chiên, thịt ram, miến Huế, canh măng khô, thịt heo luộc, gà bóp rau răm, chả Huế… Ngoài ra không thể thiếu đĩa bánh chưng, bánh tét nóng hổi, thơm ngon.

Cơm cúng tất niên miền Trung tuy không cầu kỳ như miền Bắc nhưng vẫn đủ món, đủ vị.

Là nơi nổi tiếng với hàng nghìn loại trái cây nhiệt đới, mâm tiệc tất niên của người miền Nam luôn có mâm quả tươi ngon, cùng trà, rượu, trầu cau. Bên cạnh đó, các món ăn thường xuất hiện trong bữa tiệc gồm thịt heo luộc, thịt heo quay, canh khổ qua nhồi thịt, thịt kho hột vịt, gỏi tôm thịt, chả giò, củ kiệu, canh măng và bánh tét (cả mặn lẫn chay).

Cơm cúng tất niên miền Nam có gì

Việc lựa chọn địa điểm tổ chức tùy thuộc vào quy mô và mục đích của buổi lễ.

Đối với gia đình, địa điểm lý tưởng nhất chính là tại nhà. Không gian gia đình mang lại cảm giác ấm cúng, riêng tư và thiêng liêng.

• Ưu điểm: Mọi người có thể cùng nhau đi chợ, vào bếp nấu nướng, tạo nên không khí tết rộn ràng.
• Lưu ý: Nếu gia đình quá đông hoặc muốn dành thời gian nghỉ ngơi, bạn có thể đặt tiệc tại các nhà hàng sân vườn để thay đổi không khí nhưng vẫn đảm bảo sự gần gũi.

Với các doanh nghiệp, tiệc Tất niên (Year End Party) thường được tổ chức tại các trung tâm hội nghị, khách sạn hoặc nhà hàng lớn.

• Mục đích: Vừa là buổi tiệc ăn uống, vừa là sân khấu để tổng kết, khen thưởng và biểu diễn văn nghệ.
• Xu hướng: Hiện nay, nhiều công ty chọn tổ chức Tất niên kết hợp du lịch (Team building) tại các resort để tạo không gian thư giãn tối đa cho nhân viên.

Sau đây là lời giải đáp cho một vài câu hỏi thường gặp khác liên quan đến tiệc tất niên:

Nên tổ chức tất niên ở đâu? Cúng trong nhà hay ngoài trời?

Theo phong tục ông bà xa xưa lưu truyền lại, nên tổ chức tại nhà để tiện dâng mâm cỗ trước rước ông bà, tổ tiên về chung vui, đón năm mới cùng con cháu. Nhưng trong đời sống hiện đại, nhiều người mong muốn làm tiệc lớn hơn bởi mong muốn mời thêm bạn bè, đồng nghiệp thân thiết nên có thể đặt thêm vài bàn tiệc tại nhà hàng, quán ăn.

Riêng phần vị trí mâm cúng, gia đình thường bày biện một bàn tiệc chính trên bàn thờ gia tiên và trong trường hợp có điều kiện hơn có thể thêm một lễ ngoài trời. 

Nên cúng tất niên ở trong nhà hay ngoài trời

Theo tục lệ của người Việt, con cháu trong nhà thường dâng một mâm cúng đầy món ngon lên bàn thờ gia tiên trong ngày cuối năm. 

Cần chuẩn bị những gì trong lễ cúng tất niên?

Bên cạnh món ngon đã chuẩn bị xong, lễ tất niên muốn trọn vẹn nhất không thể thiếu hương đèn (hoặc nến), mâm ngũ quả và hoa tươi. Đặc biệt cần lưu ý không sử dụng trái cây hay hoa giả để cúng. 

Hy vọng bài viết trên của Siêu Thị Điện Máy - Nội Thất Chợ Lớn đã giúp bạn hiểu rõ Tất niên là gì cũng như những nét đẹp trong văn hóa đón Tết của người Việt. Dù tổ chức ở đâu hay ăn món gì, giá trị cốt lõi của ngày Tất niên vẫn là sự sum vầy và yêu thương.

Để giúp việc nấu nướng chuẩn bị mâm cỗ tiệc tất niên sắp tới thuận lợi và tiết kiệm thời gian hơn, mọi gia đình đừng quên rinh ngay những đồ dùng gia dụng tiện ích như nồi chiên - nồi nướng, máy xay thịt, lò vi sóng,... Sắm đồ gia dụng, tưng bừng đón Tất niên tại Siêu Thị Điện Máy - Nội Thất Chợ Lớn để nhận ngay ưu đãi giảm giá hấp dẫn.